DÖŞEMEDEN ATALET KUVVETİ’NİN PERDE VE KOLONA İLETİLMESİ(BETONARME)

Yazar:

02.04.2019

Kişi Okumuş

0 Yorum

DÖŞEMEDEN ATALET KUVVETİ’NİN PERDE VE KOLONA İLETİLMESİ(BETONARME)

(Yazı betonarme taşiyıcı sistemler düşunulerek kaleme alınmıştir)

 

Taşıyıcı sisteminize iri iri perde ve kolon koyun, taşıyicı sisteminize sık sık perde ve kolon koyun, eger atalet kuvvetini(atalet kuvveti=deprem kuvveti) kolon ve perdelere ulastiramıyorsanız tasıyıcı sisteminiz beş para etmez. Deprem kuvvetlerini, kolon ve perdelere iletin ki, kolon ve perdelerde biran önce deprem kuvvetlerini topraga iletsinler ve yapı bu kuvvetlerden kurtulsun. Topraga iletilmeyen/iletilemeyen deprem kuvveti yapiya zarar verir.

Dösemeler, mühendislerde dahil olmak üzere malesef önemsenmez. Döşemeler adeta üvey evlat muamelesi görür. Kolonlar itibar görür, kirisler itibar görür, birlesim bolgeleri itibar görür ama dösemeler itibar görmez.

 

Oysa atalet kuvvetleri(deprem kuvvetleri) dösemelerde oluşur. Döşemeler kendi üzerinde oluşan bu deprem kuvvetlerini kolona, perdeye iletir. O halde dösemelerin saglikli olmasi, taşıyıci sistemin sağlıkli olmasi anlamına gelir.

TBDY2018 incelendiginde de, dosemelerden perdelere ve kolonlara atalet kuvvetlerinin iletilmesine  büyuk onem verildiği gorülür.

Eger dosemeniz ince ise, yada yetersiz donatıniz varsa deprem durumunda döşeme egılir bükülür ve cevresindeki kolon ve perdelere deprem kuvvetini gerektigi gibi altarmaz. Aktarilmayan kuvvette hasara neden olur.

Bir kuvveti, bir yere aktaracak iseniz ilk ne yapmaniz gerekir?

Kuvvet aktarimi olacak iki eleman arasinda bir baglanti yapmaniz gerekir. Yani dösemelerden perde ve kolonlara deprem kuvveti aktaracaksanız, doseme ile perde ve kolon arasinda bağlanti tesis etmeniz gerekir.

Tam döseme ile perdenin birlestigi kesime tesisat bacasi icin döseme bosluğu acarsanız, döseme ile perde arasinda baglantı tesis edilebir mi? Döseme deprem kuvvetini perdeye iletebilir mi? O halde perdelerin döseme ile birlestigi yuzeylere, hangi amacla olursa olsun, buyük yada küçük boşluk açilmaz.

Dösemelerdeki atalet kuvveti(deprem kuvveti) perdeye kesme kuvveti şeklinde intikal eder. Bu birlesim yerlerinde donati kullanilarak perde/kolonlara atalet kuvvetinin aktarilmasi saglanabilir. Bur dosemeden bir kolona ve bir perdeye aktarilacak aatalet kuvveti tabiki farkli olur. Perde gibi rijitligi cok  buyuk olan bir dusey elemana dosemenin buyuk  bir atalet kuvveti aktarmasi gerekirken, kolona bispeten daha kucuk bir atalet kuvveti aktarır. O halde doseme/perde birlesim yuzeyleri, kolon/döseme birlesim yuzeylerine gore daha önemlidir.

A2 ve A3 türü duzensizlik mevcutsa(büyük döseme boşluklari ve döseme ćıkintılari) mutlaka bu dosemelerden perde ve kolonlara deprem yuklerinin aktarilabildigini hesapla gostermelisiniz.

Kirissiz dösemeli sistemlerdede mutlaka dosemelerden perdelere deprem kuvvetlerinin aktarildigini hesapla gostermelisiniz.

Ozellikle rijit bodrum kabulu icin, bodrum kat/katlari tamamen perde ile cevirmisseniz, deprem kuvvetlerinin bodrum perdelerine aktarildigi bu dosemelerde mutlaka hesapla bu aktarimi gostermelisiniz. Bodrum kat rijit ise, bodrum peddelerine aktarilan kuvvetler de oldukca buyuk olur. Bu tur yapilarda bodrum ustundeki dosemelerin biraz daha kalin yapilmasi iyi donuc verir. Normal kat dosemesini 15cm yapiyorsaniz, rijit bodrumlara gecis katında 20cm’lik dösemeler yapmaniz son derece akillica olur.

Asmolen döseme sistem uyguladiginizda tek yonlu asmolen yerine cift yonlu asmolen tercih etmeniz, nispeten kuvvetlerin her iki yonde de dagitilmasina olanak saglar ki cift yönlu asmolen oncelikli tercih olmalidir.

Ilgili dosemelerden ne kadarlik bir atalet kuvvetinin perdelere aktarildiginin tespitine de bir bakalim. 8-10 katli bir yapi düşunun, Tuklemelerinizi yapin, analizinizi yapın. Sonra herhangi bir kattaki perde de olusan deprem kuvvetine bakin. Mesela 5.kattaki bir perdeye bakin. Bu perde 80ton kesme kuvveti almis olsun(analiz sonuclarindan bakabilirsiniz). Sonra baktiginiz bu perdenin bir ust katina cikın ve bakın orada bu perde ne kadar kesme kuvveti almıs.6.kattada bu perde 60 ton kesme kuvveti almis olsun. 5.kattaki kesme kuvveti 80 ton idi.   6.kattaki kesme kuvveti 60 ton. Yani 20 ton luk bir kesme kuvveti artişı var. Peki nereden geldi bu 20 ton’ luk artıs? Işte bu 20 ton’luk kesme kuvvetini 5.kattaki dosemeler o perdeye aktardı Yani hesap yaparken o perdeye bagli dosemelerin 20 ton deprem kuvvetini aktarip aktaramayacagina bakacaksiniz.

Ayni olayi rijit bodrumlu yapularda düsunun. Zemin katta deprem kuvveti 80 ton iken, rijit bodrumlu kisimda biranda 180 ton’a ćikiyor. Iste burada da aradaki bu 100 ton’u rijit bodrum perdelerine dosemeler iletiyor. Bu yuzden, yani iletilen atalet kuvvetleri daha buyuk oldugundan rijit bodrum uzerindeki dosemeler biraz daha kalın(rijit) yapilmali.

Deprem kuvvetlerini topraga aktarabiliyorsanız, biran once binanizdan atabiliyorsaniz iyi bir proje yapmıssinizdir. Deprem kuvvetlerini aktaramiyorsaniz, kuvvet bina icinde dolanip duruyorsa bilin ki bu kuvvet oraya buraya carpip hasar verecektir…

 

 

Ahmet CELIKKOLLU

Insaat Muhendisi

ESKISEHIR

inşaat mühendisliği programları
İlgili Terimler :

YORUMLAR



GÜNLÜK DEMİR FİYATLARI

19.04.2019 Demir Fiyatları
Bölge Ø8 Ø10 Ø12-32
İstanbul 3350 ₺ 3350 ₺ 3380 ₺
İzmir 3290 ₺ 3325 ₺ 3355 ₺
Karabük 3300 ₺ 3330 ₺ 3330 ₺
Biga 3330 ₺ 3355 ₺ 3380 ₺
Payas 3230 ₺ 3260 ₺ 3290 ₺
Detaylı Görünüm

BENZER İÇERİKLER

FACEBOOKTA BİZ